Leli uhlelo lwesifundo lungabothisha be-isiZulu Home Language, Ibanga 5, abafundisa inganekwane noma umzekeliso (indaba enesifundo / umyalezo). Abazali abasiza ekhaya bangasebenzisa uhlaka olufanayo.
I-CAPS (igama lesihloko kuphela): isiZulu Home Language, Grade 5, Listening & Speaking / Reading & Viewing / Writing ezungeze izinganekwane / imizekeliso. Qondanisa neviki ne-ATP yesikole sakho. I-CAPS123 akuyona incwadi ye-DBE.
(English for teachers: Grade 5 HL folktale / fable-type narrative with a clear lesson, adapt to your ATP week.)
Izinto ozidingayo (Materials)
- Incwadi yesifundo noma indaba ekhethiwe, isibonelo esivamile: Ubunono Busiye, noma enye inganekwane/umzekeliso oyikhethile
- Amashidi okubhala / amabhuku abafundi
- Ipensela, amakhrayoni
- Ibhodi elimhlophe nemakha
- Amadivayisi (ama-tablet) uma etholakala, hhayi okudingekayo
Amanothi: Akukho iphepha elidawunilodayo ku-CAPS123 kulolu hlelo namuhla. Sebenzisa amashidi athisha awenzile noma ibhodi.
Izinhloso zokufunda (Learning objectives)
Abafundi kufanele bakwazi:
- 1. Ukuchaza ukuthi inganekwane noma umzekeliso kuyini ngamafuphi.
- 2. Ukuhlonza izici eziyisisekelo zendaba (abalingiswa, indawo, inkinga, isiphetho).
- 3. Ukuthola isifundo / umyalezo ophuma endabeni.
- 4. Ukubalisa noma ukubhala ifuphi lendaba ngesimo sabo, begcina umyalezo.
- 5. Ukuzwakalisa ithoni nokusebenzisa amagama afanele lapho bebalisa.
Amagama abalulekile (Vocabulary)
| Igama | Incazelo elula |
|---|---|
| Inganekwane | Indaba yendabuko noma yokufundisa, ivamise ukudluliswa ngezwi |
| Umzekeliso | Indaba emfushane enesifundo / umyalezo ocacile (fable-type lesson story) |
| Umlingiswa | Umuntu noma isilwane esendlini |
| Ithoni | Imizwa edalwa indaba (ukuthokoza, ukwesaba, ukuhleka) |
| Isifundo / umyalezo | Okufundiswa ngokuziphatha noma ngokuhlakanipha |
| Inkinga / ukungqubuzana | Isithiyo abalingiswa ababhekana naso |
Ulwazi olwedlule
Abafundi basebezwe izindatshana ezilula, ukulalela nokubalisa. Sebenzisa lokho njengesisekelo, ungacashi ukuthi “sebayazi konke” ngezinganekwane.
Izinselelo ezilindelwe
| Inselelo | Isixazululo |
|---|---|
| Ulimi lwesifaniso / olungajwayelekile | Nikeza izibonelo ezilula; chaza amagama amathathu kuya kwawesine ngaphambi kokufunda |
| Ukuqonda umyalezo ongaphansi | Buza: “Umlingiswa wafundeni? Wena ungathini?” |
| Abanye abanethuba elincane lokukhuluma | Amapheya; umbala wokuqala ngomlomo ngaphambi kokubhala |
Ukuqala: cishe imizuzu emi-4 (Beginning)
- 1. Ukuvusa (2 min): Buza abafundi ukuthi bakhumbula yiphi indaba abadala ababayixoxela ekhaya noma esikoleni. Lalelani izimpendulo ezimbalwa.
- 2. Izinhloso (2 min): Bhala ebhodini: Namuhla sifunda ngeganekwane/umzekeliso, abalingiswa, inkinga, isifundo. Chaza ukuthi bazolalela, bakhulume, bese babhala ifuphi.
Phakathi: cishe imizuzu engu-32 (Middle)
1. Ukufundisa okuqondile (cishe 12–15 min)
- Funda noma uxoxe “Ubunono Busiye” (noma indaba oyikhethile) ngokucacile, usebenzisa ithoni.
- Misa kancane: Obani abalingiswa? Kwenzekani? Kupheleni kanjani?
- Bhala ebhodini uhlaka olufushane: Abalingiswa → Inkinga → Isenzo → Isiphetho → Isifundo.
- Qhakambisa umehluko ophakathi kwendaba “eyenzekayo” nesifaniso esinezilwane ezikhulumayo uma indaba yakho inakho.
2. Umsebenzi wamaqembu / amapheya (cishe 8–10 min)
- Amapheya agcwalisa ishidi elilula (noma ibhodi): abalingiswa, indawo, inkinga, isifundo.
- Circulateni: qinisekisa ukuthi isifundo sisho into ezwakalayo, hhayi ukuphinda nje isihloko.
3. Ukubhala noma ukubalisa (cishe 7–8 min)
- Umfundi ngamunye (noma ipheya) ubhala ifuphi lendaba noma uyibalisa ngamazwi akhe, amapharagrafu amabili kuya kwamathathu.
- Gcina umyalezo; ungayi e-essay ende.
- Uma isikhathi siphelile, abambalwa babelane ngomlomo; abanye baletha umbhalo.
Ukuphela: cishe imizuzu emi-4 (End)
- 1. Ukubuyekeza: Phinda uhlaka: abalingiswa, inkinga, isifundo.
- 2. Indlela yokuphuma: Umfundi ngamunye usho igama elilodwa noma umugqa owodwa wesifundo asitholile namuhla.
Ukuhlola nokuqinisekisa ukuqonda (Assessment)
- Ukulalela: uyabamba yini umfundi umugqa wendaba?
- Inkulumo yeqembu: usebenzisa yini amagama umlingiswa, inkinga, isifundo?
- Umbhalo / ukubalisa: kukhona yini isiphetho esinomyalezo ocacile?
- Ungasebenzise i-rubric elula yesikole yakho (ukulalela / ukukhuluma / ukufunda / ukubhala), ungakhi amakhodi e-CAPS angahloliwe.
Ukwenza umehluko (Differentiation)
- Ukusekela: Uhlaka olugcwele; imisho yokuqala (Abalingiswa bang…; Isifundo sithi…); ukuxoxa ngesiZulu ngaphambi kokubhala.
- Ukwelula: Engeza ithoni noma umugqa wokuhleka / wokumangala; qhathanisa le ndaba nenye inganekwane emfushane.
- Amafomu ahlukene: Vumela ukudweba isigaba esibalulekile + umusho omunye; noma ukurekhoda izwi uma kuvunyelwe.
Amanothi othisha
- Khetha indaba efanele ibangaumyalezo ocacile, hhayi udaba olukhulu kakhulu.
- Gcina isikhathi sokulalela ngaphambi kokubhala; abaningi badinga ukuzwa indaba kabili.
- Uma ufuna ukuxhumanisa nezinye izilimi: i-Afrikaans EAT inesihloko esihlobene se-volksverhale (lesplan Graad 6), izilimi ezihlukile; soft-link kuphela.
- Qinisekisa i-ATP yeviki: Listening & Speaking / Reading / Writing weights ze-Grade 5 HL.
I-CAPS ne-ATP
Isifundo: isiZulu Home Language, Ibanga 5. Isihloko: inganekwane / umzekeliso. Amadokhumenti: DBE CAPS hub.aspx) · DBE ATP hub (2023/24 nezinqabeliso, Circular S19 of 2025).
Isaziso
I-CAPS123 izimele; akuyona i-DBE. Leli hlelo liwusizo lwekilasi, qondanisa nesikole sakho.