Grade 5 isiZulu HL: Inganekwane / Umzekeliso Lesson Plan

Leli uhlelo lwesifundo lungabothisha be-isiZulu Home Language, Ibanga 5, abafundisa inganekwane noma umzekeliso (indaba enesifundo / umyalezo). Abazali abasiza ekhaya bangasebenzisa uhlaka olufanayo.

I-CAPS (igama lesihloko kuphela): isiZulu Home Language, Grade 5, Listening & Speaking / Reading & Viewing / Writing ezungeze izinganekwane / imizekeliso. Qondanisa neviki ne-ATP yesikole sakho. I-CAPS123 akuyona incwadi ye-DBE.

(English for teachers: Grade 5 HL folktale / fable-type narrative with a clear lesson, adapt to your ATP week.)

Izinto ozidingayo (Materials)

  • Incwadi yesifundo noma indaba ekhethiwe, isibonelo esivamile: Ubunono Busiye, noma enye inganekwane/umzekeliso oyikhethile
  • Amashidi okubhala / amabhuku abafundi
  • Ipensela, amakhrayoni
  • Ibhodi elimhlophe nemakha
  • Amadivayisi (ama-tablet) uma etholakala, hhayi okudingekayo

Amanothi: Akukho iphepha elidawunilodayo ku-CAPS123 kulolu hlelo namuhla. Sebenzisa amashidi athisha awenzile noma ibhodi.

Izinhloso zokufunda (Learning objectives)

Abafundi kufanele bakwazi:

  1. 1. Ukuchaza ukuthi inganekwane noma umzekeliso kuyini ngamafuphi.
  2. 2. Ukuhlonza izici eziyisisekelo zendaba (abalingiswa, indawo, inkinga, isiphetho).
  3. 3. Ukuthola isifundo / umyalezo ophuma endabeni.
  4. 4. Ukubalisa noma ukubhala ifuphi lendaba ngesimo sabo, begcina umyalezo.
  5. 5. Ukuzwakalisa ithoni nokusebenzisa amagama afanele lapho bebalisa.

Amagama abalulekile (Vocabulary)

Igama Incazelo elula
Inganekwane Indaba yendabuko noma yokufundisa, ivamise ukudluliswa ngezwi
Umzekeliso Indaba emfushane enesifundo / umyalezo ocacile (fable-type lesson story)
Umlingiswa Umuntu noma isilwane esendlini
Ithoni Imizwa edalwa indaba (ukuthokoza, ukwesaba, ukuhleka)
Isifundo / umyalezo Okufundiswa ngokuziphatha noma ngokuhlakanipha
Inkinga / ukungqubuzana Isithiyo abalingiswa ababhekana naso

Ulwazi olwedlule

Abafundi basebezwe izindatshana ezilula, ukulalela nokubalisa. Sebenzisa lokho njengesisekelo, ungacashi ukuthi “sebayazi konke” ngezinganekwane.

Izinselelo ezilindelwe

Inselelo Isixazululo
Ulimi lwesifaniso / olungajwayelekile Nikeza izibonelo ezilula; chaza amagama amathathu kuya kwawesine ngaphambi kokufunda
Ukuqonda umyalezo ongaphansi Buza: “Umlingiswa wafundeni? Wena ungathini?”
Abanye abanethuba elincane lokukhuluma Amapheya; umbala wokuqala ngomlomo ngaphambi kokubhala

Ukuqala: cishe imizuzu emi-4 (Beginning)

  1. 1. Ukuvusa (2 min): Buza abafundi ukuthi bakhumbula yiphi indaba abadala ababayixoxela ekhaya noma esikoleni. Lalelani izimpendulo ezimbalwa.
  2. 2. Izinhloso (2 min): Bhala ebhodini: Namuhla sifunda ngeganekwane/umzekeliso, abalingiswa, inkinga, isifundo. Chaza ukuthi bazolalela, bakhulume, bese babhala ifuphi.

Phakathi: cishe imizuzu engu-32 (Middle)

1. Ukufundisa okuqondile (cishe 12–15 min)

  • Funda noma uxoxe “Ubunono Busiye” (noma indaba oyikhethile) ngokucacile, usebenzisa ithoni.
  • Misa kancane: Obani abalingiswa? Kwenzekani? Kupheleni kanjani?
  • Bhala ebhodini uhlaka olufushane: Abalingiswa → Inkinga → Isenzo → Isiphetho → Isifundo.
  • Qhakambisa umehluko ophakathi kwendaba “eyenzekayo” nesifaniso esinezilwane ezikhulumayo uma indaba yakho inakho.

2. Umsebenzi wamaqembu / amapheya (cishe 8–10 min)

  • Amapheya agcwalisa ishidi elilula (noma ibhodi): abalingiswa, indawo, inkinga, isifundo.
  • Circulateni: qinisekisa ukuthi isifundo sisho into ezwakalayo, hhayi ukuphinda nje isihloko.

3. Ukubhala noma ukubalisa (cishe 7–8 min)

  • Umfundi ngamunye (noma ipheya) ubhala ifuphi lendaba noma uyibalisa ngamazwi akhe, amapharagrafu amabili kuya kwamathathu.
  • Gcina umyalezo; ungayi e-essay ende.
  • Uma isikhathi siphelile, abambalwa babelane ngomlomo; abanye baletha umbhalo.

Ukuphela: cishe imizuzu emi-4 (End)

  1. 1. Ukubuyekeza: Phinda uhlaka: abalingiswa, inkinga, isifundo.
  2. 2. Indlela yokuphuma: Umfundi ngamunye usho igama elilodwa noma umugqa owodwa wesifundo asitholile namuhla.

Ukuhlola nokuqinisekisa ukuqonda (Assessment)

  • Ukulalela: uyabamba yini umfundi umugqa wendaba?
  • Inkulumo yeqembu: usebenzisa yini amagama umlingiswa, inkinga, isifundo?
  • Umbhalo / ukubalisa: kukhona yini isiphetho esinomyalezo ocacile?
  • Ungasebenzise i-rubric elula yesikole yakho (ukulalela / ukukhuluma / ukufunda / ukubhala), ungakhi amakhodi e-CAPS angahloliwe.

Ukwenza umehluko (Differentiation)

  • Ukusekela: Uhlaka olugcwele; imisho yokuqala (Abalingiswa bang…; Isifundo sithi…); ukuxoxa ngesiZulu ngaphambi kokubhala.
  • Ukwelula: Engeza ithoni noma umugqa wokuhleka / wokumangala; qhathanisa le ndaba nenye inganekwane emfushane.
  • Amafomu ahlukene: Vumela ukudweba isigaba esibalulekile + umusho omunye; noma ukurekhoda izwi uma kuvunyelwe.

Amanothi othisha

  • Khetha indaba efanele ibangaumyalezo ocacile, hhayi udaba olukhulu kakhulu.
  • Gcina isikhathi sokulalela ngaphambi kokubhala; abaningi badinga ukuzwa indaba kabili.
  • Uma ufuna ukuxhumanisa nezinye izilimi: i-Afrikaans EAT inesihloko esihlobene se-volksverhale (lesplan Graad 6), izilimi ezihlukile; soft-link kuphela.
  • Qinisekisa i-ATP yeviki: Listening & Speaking / Reading / Writing weights ze-Grade 5 HL.

I-CAPS ne-ATP

Isifundo: isiZulu Home Language, Ibanga 5. Isihloko: inganekwane / umzekeliso. Amadokhumenti: DBE CAPS hub.aspx) · DBE ATP hub (2023/24 nezinqabeliso, Circular S19 of 2025).

Isaziso

I-CAPS123 izimele; akuyona i-DBE. Leli hlelo liwusizo lwekilasi, qondanisa nesikole sakho.